Ανάπτυξη Υπηρεσιών Διάγνωσης Αναγκών Καινοτομίας

Το Διαγνωστικό Εργαλείο συμπληρώνεται στο πλαίσιο προγραμματισμένης συνεδρίας μεταξύ της επιχείρησης και του αντίστοιχου ΚΑΜ. Οι KAM (Key Account Managers), όπως αναφέρονται στη διεθνή πρακτική συστημάτων υποστήριξής της καινοτομίας, θα υλοποιούν την διαγνωστική ανάλυση των επιχειρήσεων με σκοπό την παραπομπή της επιχείρησης στην κατάλληλη δράση υποστήριξης (π.χ. Εργαστήριο Καινοτομίας, Εξατομικευμένες Υπηρεσίες Συμβουλευτικής Καινοτομίας) και την παραπομπή της στις Υπηρεσίες Διαμεσολάβησης προς ανεύρεση συνεργαζόμενων φορέων. O KAM πρέπει να κατανοήσει πολύ καλά το επιχειρηματικό και καινοτόμο πλαίσιο των ωφελούμενων επιχειρήσεων. Σκοπός της υπηρεσίας αυτής είναι να διασφαλίσει ότι η ωφελούμενη επιχείρηση θα λάβει τις καταλληλότερες υπηρεσίες για να υποστηρίξει τις δραστηριότητες καινοτομίας.

Οι βασικοί στόχοι είναι:

• να βοηθήσουν τις ΜΜΕ να εντοπίσουν τις καινοτομίες και τις επιχειρηματικές προτεραιότητες.
• να βοηθήσουν τις ΜΜΕ να εντοπίσουν υπηρεσίες κατάλληλες για την εταιρεία, σε τοπικό, περιφερειακό ή σε εθνικό επίπεδο. Μετά την ανάλυση αυτή, ο KAM πρέπει να προσδιορίσει τις κύριες επιχειρηματικές προκλήσεις. Η πρόκληση ορίζεται ως ένας τομέας που η εταιρεία θεωρεί ότι είναι ένας σημαντικός «χώρος ανάπτυξης» για την επιτυχή υλοποίηση των φιλοδοξιών ανάπτυξης, αλλά όπου το επίπεδο ετοιμότητάς του για εφαρμογή είναι ανεπαρκές. Πρόσθετα κρίσιμα δεδομένα που πρέπει να συγκεντρωθούν από τοv KAM είναι ο τομέας των ωφελούμενων επιχειρήσεων, η αγορά στην οποία απευθύνονται κλπ.

Οι Υπηρεσίες Διάγνωσης των Αναγκών Καινοτομίας μιας επιχείρησης στοχεύουν την αξιολόγηση της επιχείρησης σε δύο επίπεδα:

1. Την αξιολόγηση της στρατηγικής θέσης της επιχείρησης
2. Την αξιολόγηση του επίπεδου ανάπτυξης του έργου καινοτομίας

Αυτά τα δύο επίπεδα περιγράφονται παρακάτω.

Για την αξιολόγηση της της στρατηγικής θέσης της επιχείρησης θα χρησιμοποιηθεί το πλαίσιο του κύκλου ζωής μιας επιχείρησης που χρησιμοποιείται από το EASME (Executive Agency for SMEs που ανήκει στην ΕΕ) (Meier et al, 2015). Το πλαίσιο αυτό προβλέπει 6 στάδια ανάπτυξης με διάφορες διαδρομές μετάβασης από το ένα στάδιο στο άλλο. Τα 6 στάδια ανάπτυξης δεν είναι σειριακά καθότι μια επιχείρηση δεν χρειάζεται να περάσει από όλα τα στάδια. Τα στάδια αυτά είναι:

1. Πρώιμη Φάση Στη Πρώιμη Φάση, η επιχείρηση παράγει, δοκιμάζει και αξιολογεί νέες ιδέες που προσπαθεί να τις μετατρέψει σε επιχειρηματική δραστηριότητα. Η πιο σημαντική πρόκληση της επιχείρησης σε αυτή τη φάση είναι να προσελκύσει κάποιους πρώτους πελάτες, οι οποίοι να πεισθούν για την αξία των προϊόντων. Οι επιχειρήσεις σε αυτή τη φάση επενδύουν πολύ στην Έρευνα και Ανάπτυξη (π.χ. ανάπτυξη πρωτότυπων προϊόντων, demonstrators, pilot trials)
2. Πωλήσεις σημείο-προς-σημείο. Σε αυτή τη φάση η επιχείρηση πολλαπλασιάζει τον αριθμό των πελατών της αλλά δεν λεχει ακόμη περάσει στο επίπεδο των μαζικών πωλήσεων. Η ρευστότητα παραμένει μεγάλο πρόβλημα για την επιχείρηση με την οικονομική της απόδοση να παραμένει εύθραυστη. Παρόλα αυτά, ο αυξανόμενος αριθμός πελατών επιτρέπει στην επιχείρηση να αυξήσει σημαντικά την εμπειρία της από την αγορά και να αναγνωρίσει επιμέρους αγορές και ελκυστικά τμήματα της αγοράς (market niches and segments).
3. Κλιμάκωση πωλήσεων. Στην επόμενη φάση η κλιμάκωση πωλήσεων είναι το κυρίαρχο φαινόμενο όπου η κατάτμηση της αγοράς και η αρχιτεκτονική του προϊόντος γίνονται στρατηγικές δραστηριότητες. Τα επιχειρησιακά συστήματα και διαδικασίες (π.χ. παραγωγή, συστήματα διανομής) πρέπει να αναβαθμισθούν σημαντικά. Τυπικές προκλήσεις σε αυτή τη φάση είναι οι αποφάσεις make-or-buy, η οργανωτική δομή, ο ανασχεδιασμός του επιχειρηματικού μοντέλου και ο οικονομικός σχεδιασμός.
4. Επέκταση. Η επέκταση σε νέες αγορές είναι μια πολλά υποσχόμενη προοπτική για την επιχείρηση στη φάση αυτή αλλά συνοδεύεται από πολλές προκλήσεις. Νέες αγορές χρειάζονται σίγουρα νέα κανάλια διανομής, αναβάθμιση της παραγωγικής δυνατότητας και κάποιες φόρες δραστικά διαφορετική οργανωτική δομή και νέα φιλοσοφία διαχείρισης με τον επικεφαλής της επιχείρησης να πρέπει να προσαρμοστεί σε μια λογική εξουσιοδότησης άλλων επαγγελματικών στελεχών.
5.  Διεθνοποίηση. Η επιτυχία των περασμένων σταδίων μπορεί να καταστήσει ελκυστική την προοπτική των εξαγωγών. Η επιχείρηση πρέπει να μάθει για τους κανονισμούς και τα στάνταρτ της ξένης αγοράς και πιο σημαντικά να καταλάβει σε βάθος τις ανάγκες και της προτιμήσεις των αντίστοιχων πελατών. Τα προϊόντα μπορεί να χρειάζονται προσαρμογές ενώ είναι πιθανόν να χρειάζονται και νέες δομές διοίκησης της εταιρείας έτσι ώστε να διαχειρίζεται η αλληλεπίδραση με τους φορείς και τις αγορές του εξωτερικού.
6. Ανανέωση. Το επιχειρηματικό μοντέλο έχει φτάσει στα όρια του και η επιχείρηση έχει ανάγκη από δραστικά νέα προϊόντα να αντικαταστήσουν τα υπάρχοντα. H ανανέωση μπορεί να εμποδιστεί από κατεστημένα συμφέροντα εντός της επιχείρησης. Η επιχείρηση μπορεί να χρειαστεί συμμαχίες με τρίτα μέρη (π.χ. άλλες εταιρείες), ειδικά για πιο φιλόδοξες αλλαγές (radical changes). Η παρουσία ηγετικών πελατών και τεχνολογικών συνεργατών είναι σύχνα απαραίτητη.  

Η αξιολόγηση της στρατηγικής θέσης της επιχείρησης πρέπει να αναγνωρίσει την υπάρχουσα θέση της επιχείρησης καθώς και τη θέση που θέλει η επιχείρηση να χτίσει σε αυτό το πλαίσιο. Για παράδειγμα μια πιο ‘συμβατική’ επιχείρηση μπορεί να θέλει να πάει από τη πρώιμη φάση στο στάδιο των πωλήσεων σημείο-προς-σημείο ενώ μια ‘γκαζέλλα’ από τη πρώιμη φάση κατευθείαν το στάδιο της κλιμάκωσης των πωλήσεων.

• Την αξιολόγηση του επίπεδου ανάπτυξης του έργου καινοτομίας.

Το έργο καινοτομίας είναι απλά ένα όχημα για να πάει την επιχείρηση από ένα στάδιο ανάπτυξης της στο επόμενο. Το σημείο εκκίνησης της αξιολόγησης της ανάπτυξης του έργου καινοτομίας είναι οι στρατηγικές προκλήσεις σε σχέση με τη διαδικασία καινοτομίας. Η διαδικασία καινοτομίας μιας επιχείρησης έχει τρεις κύριες φάσεις. Πρώτον, η φάση Εξερεύνησης, όπου η επιχείρηση εξερευνά νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και συμμετέχει στη διαδικασία ανάπτυξης νέων ιδεών και νέων προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση των αναγκών της αγοράς.

Η φάση αυτή έχει τις ακόλουθες προκλήσεις καινοτομίας:

• Διερεύνηση Ευκαιρίας: Σύνδεση με την ερευνητική βάση για να προσδιορισμό της τεχνολογίας για να εμπορευματοποίηση. Προσδιορισμός του κενού της αγοράς, αφουγκρασμός μιας κρίσιμη μάζα πελατών. Ανάπτυξη οράματος της αγοράς και της προσφοράς.
• Καθορισμός Concept: Καθορισμός των κύριων παραμέτρων του προϊόντος (όχι λεπτομέρειες). Προσαρμογή του concept σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς. Σύνδεση με το πλήθος. Δεύτερον, η φάση Ανάπτυξης που επικεντρώνεται στην μετατροπή των αφηρημένων ιδεών της φάσης Εξερεύνησης σε συγκεκριμένα πρωτότυπα προϊόντα και προσφορές για λίγους πελάτες.

Η φάση αυτή έχει τις ακόλουθες προκλήσεις καινοτομίας:

• Επιβεβαίωση Concept: Εργασία πιλοτικού προγράμματος με πελάτη. Καθορισμός των τελικών λεπτομερειών. Εργασία σχετικά με τη χρηστικότητα της προσφοράς. Συμμόρφωση με τους κανονισμούς. Ανάπτυξη μέχρι να προκύψει το MVP (Minimum Viable Product).
• Είσοδος Στην Αγορά: Εργασία με μερικά σημεία πωλήσεων. Προσφορά προσαρμοσμένων λύσεων στους πελάτες. Λήψη σχολίων για τη βελτίωση του προϊόντος. Μάρκετινγκ για πελάτες με όραμα. Ανάπτυξη δεσμών με ορισμένους προμηθευτές.

Τέλος, και η φάση Εμπορευματοποίησης, όπου ο στόχος είναι να αυξηθεί η παραγωγή και οι πωλήσεις της αναπτυγμένης καινοτομίας και να απολαύσουν τους καρπούς των προσπαθειών και των επενδύσεών της.

Η φάση αυτή έχει τις ακόλουθες προκλήσεις καινοτομίας:

• Κλιμάκωση Σε Κρίσιμη Μάζα Πωλήσεων: Τυποποίηση του προϊόντος και της διαδικασίας παραγωγής. Επαγγελματική αλυσίδα εφοδιασμού και επαγγελματικά κανάλια διανομής. Προσαρμογή του μάρκετινγκ στους mainstream πελάτες.
• Επέκταση και Διαφοροποίηση: Προσδιορισμός νέων εφαρμογών της προσφοράς ή νέων προσφορών για την ίδια αγορά. Ανάπτυξη των δικτύων διανομής. Μείωση του κόστους της παραγωγικής διαδικασίας. Η αξιολόγηση του επίπεδου ανάπτυξης του έργου καινοτομίας πρέπει να αναγνωρίσει την υπάρχουσα κατάσταση της επιχείρησης καθώς και το επίπεδο ανάπτυξης που θέλει η επιχείρηση να κατακτήσει ως επόμενο στόχο.