Υπηρεσίες Ανάπτυξης Δεξιοτήτων
& Ανάπτυξη Εργαστηρίων Ανοικτής Καινοτομίας

1. ΣΥΝΟΨΗ

Η περιγραφή των Εργαστηρίων Ανοικτής Καινοτομίας  αποτελεί το δεύτερο Παραδοτέο Π1.2.1, με τίτλο:  «Υπηρεσίες Ανάπτυξης Δεξιοτήτων για την Ανοιχτή Καινοτομία 2.0: Ανάπτυξη Εργαστηρίων Ανοιχτής Καινοτομίας», το οποίο εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Πακέτου Εργασίας 1: Ανάπτυξη του ΣΣΚ και των παρεχόμενων υπηρεσιών του έργου Συνεργασία για την αξιοποίηση της Ανοικτής Καινοτομίας στην Κυκλική Οικονομία [CHOICE] [ΓΓ1CL-0057244] με κωδικό ΟΠΣ 5076378.  Το έργο Συνεργασία για την αξιοποίηση της Ανοικτής Καινοτομίας στην Κυκλική Οικονομία [CHOICE] υλοποιείται από την PCM Σύμβουλοι Μεθόδων & Διαδικασιών ΕΠΕ στο πλαίσιο της Πρόσκλησης της Γενικής Γραμματείας Έρευνας & Καινοτομίας του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων (ΓΓΕΚ), «ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ/ΣΣΚ – 1η Πρόσκληση: Φορέας Αρωγός» με Κωδικό ΟΠΣ 3875 και έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία 2014-2020».

Η δομή και το περιεχόμενο των εργαστηρίων ανοικτής καινοτομίας βασίζεται στη μεθοδολογία INSPIRE Ανοιχτής Καινοτομίας INSPIRE (https://inspire-smes.eu) που αναπτύχθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (http://inspire-smes.info – πρόγραμμα HORIZON 2020) και προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως πλαίσιο για την υποστήριξη της Ανοιχτής Καινοτομίας (https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/topic-details/innosup-07-2019).

Το παραδοτέο Π.1.2.1 εκπονήθηκε αρχικά από την ομάδα έργου της PCM Σύμβουλοι Μεθόδων και Διαδικασιών (Φορέα Αρωγό) τον Ιούνιο 2021 και ολοκληρώθηκε από τον εξειδικευμένο υπεργολάβο.

2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Ο Συνεργατικός Σχηματισμός CHOICE, Cooperation for & Harvesting from Open Innovation in Circular Economy: Συνεργασία για την αξιοποίηση της Ανοικτής Καινοτομίας στην Κυκλική Οικονομία είναι μια Δράση Συντονισμού, Δικτύωσης & Μεταφοράς Τεχνογνωσίας που συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), με στόχο στην υποστήριξη της καινοτομίας και της υγιούς επιχειρηματικότητας.

Aναπτύσσεται από την εταιρεία συμβούλων επιχειρηματικότητας & καινοτομίας PCM Σύμβουλοι Μεθόδων και Διαδικασιών ΕΠΕ που λειτουργεί ως Φορέας Αρωγός των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις δράσεις του, αξιοποιεί διεθνώς καλές πρακτικές στο πεδίο της Ανοικτής Καινοτομίας και εστιάζει στην ανάπτυξη της Κυκλικής Οικονομίας.

Ο Συνεργατικός Σχηματισμός Καινοτομίας CHOICE είναι ο μόνος με έδρα την Περιφέρεια Πελοποννήσου που εστιάζει στο θεματικό άξονα Περιβάλλον και Βιώσιμη Ανάπτυξη και ένας από του 35 που έχουν εγκριθεί σε εθνικό επίπεδο.

Ο Συνεργατικός Σχηματισμός Καινοτομίας CHOICE στοχεύει στην υποστήριξη 50 επιχειρήσεων διαφορετικών κλάδων της οικονομίας (αγροδιατροφή – βιομηχανία τροφίμων, συσκευασία, εφοδιαστική αλυσίδα, τεχνολογίες περιβάλλοντος, διαχείριση απορριμμάτων και ανακύκλωση, καθαρή ενέργεια & εξοικονόμηση) μέσα από διαφορετικές διαδρομές ανάπτυξης των ικανοτήτων καινοτομίας τους.

Ο ΣΣΚ CHOICE χρησιμοποιεί ως βάση τη μεθοδολογία INSPIRE για να αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο πακέτο υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας το οποίο περιλαμβάνει:

3. ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΟΥ

Στόχοι του Συνεργατικού Σχηματισμού Καινοτομίας CHOICE &  της PCM Σύμβουλοι Μεθόδων & Διαδικασιών, στο πλαίσιο του έργου αποτελούν:

H παροχή υπηρεσιών στις επιχειρήσεις για τη διάγνωση των αναγκών καινοτομίας & την ανάπτυξη δεξιοτήτων ανοικτής καινοτομίας.

Η προσφορά υπηρεσιών διαμεσολάβησης για την ανάπτυξη συνεργασιών ανοικτής καινοτομίας σύμφωνα με τις αρχές του Open Innovation 2.0

Η δικτύωση με επιχειρήσεις, συμβούλους, ερευνητικούς φορείς και διαμεσολαβητές που ενδιαφέρονται να υποστηρίξουν διαδικασίες ανοικτής καινοτομίας

Η βιώσιμη ανάπτυξη του ίδιου του Συνεργατικού Σχηματισμού Καινοτομίας σε ρεαλιστικό επιχειρηματικό μοντέλο.

4. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Οι Υπηρεσίες Ανάπτυξης Δεξιοτήτων στην Ανοιχτή Καινοτομία 2.0 θα προσφέρονται μέσω:

A. Εργαστηρίων Ανοικτής Καινοτομίας

B. Δικτύου Μάθησης ομότιμης συνεργασίας (peer-to-peer leaning networks) που βασίζονται στις διαδικασίες και τα εργαλεία του προγράμματος Profinet & τη μεθοδολογία INSPIRE.

Τα Εργαστήρια Ανοικτής Καινοτομίας βασίζονται/ αντλούν από τη μεθοδολoγία INSPIRE και συγκεκριμένα τους τρεις κύριους πυλώνες της:

  • Ανάλυση των στρατηγικών προκλήσεων των συμμετεχόντων επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας καινοτομίας.
  • Τον εντοπισμό των ελλείψεων σε προσόντα, δεξιότητες και πόρους που αντιμετωπίζουν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις.
  • Η διαχείριση των δραστηριοτήτων της ανοιχτής καινοτομίας για τη δημιουργία και την αξιοποίηση των αντίστοιχων αποτελεσμάτων.
  •  

Το σημείο εκκίνησης των Εργαστηρίων Ανοιχτής Καινοτομίας είναι το προϊόν της υπηρεσίας διάγνωσης των αναγκών της καινοτομίας. Πιο συγκεκριμένα οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις θα πρέπει να προσδιορίσουν τις στρατηγικές τους προκλήσεις σε σχέση με τη διαδικασία της καινοτομίας. Η διαδικασία καινοτομίας μιας επιχείρησης έχει τρεις κύριες φάσεις:

Πρώτον, η φάση Εξερεύνησης, όπου η ΜΜΕ καλύπτει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και συμμετέχει στη διαδικασία ανάπτυξης νέων ιδεών και νέων προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση της ανάγκης της αγοράς.

Δεύτερον, η φάση ανάπτυξης που επικεντρώνεται στην μετατροπή των αφηρημένων ιδεών της φάσης εξερεύνησης σε συγκεκριμένα πρωτότυπα και προσφορές για λίγους πελάτες.

Τέλος, και η φάση εμπορευματοποίησης, όπου ο στόχος είναι να μεγεθυνθεί η παραγωγή και οι πωλήσεις της αναπτυγμένης καινοτομίας και να απολαύσουν τους καρπούς των προσπαθειών και των επενδύσεών της.

Κάθε φάση έχει μια σειρά από προκλήσεις καινοτομίας που καθορίζονται με λεπτομέρεια στο Handbook που έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του έργου. Το πρώτο βήμα του Εργαστηρίου Ανοιχτής Καινοτομίας είναι να αναγνωρισθεί το στάδιο ανάπτυξης της διαδικασίας καινοτομίας (επιβεβαιώνοντας ή τροποποιώντας τη σχετική ‘γνωμάτευση’ του ΚΑΜ στη φάση της Διάγνωσης των αναγκών). Μόλις διαπιστωθεί το τρέχον στάδιο της διαδικασίας της καινοτομίας, η επιχείρηση θα πρέπει να θέσει μια σειρά ερωτήσεων σχετικά με τα προσόντα, τις τεχνολογικές δεξιότητες και τους πόρους που διαθέτει η επιχείρηση και το πιο σημαντικό, τα προσόντα, τις τεχνολογικές δεξιότητες και τους πόρους που της λείπουν για την επιτυχή ολοκλήρωση της διαδικασίας καινοτομίας.

Για να καταστεί δυνατός ο εντοπισμός των ελλείψεων σε προσόντα, τεχνολογικές δεξιότητες και πόρους, πρέπει να τεθούν τα εξής ερωτήματα:

  • Ποιες είναι οι ικανότητες και οι πόροι που χρειάζεται η επιχείρηση για να είναι επιτυχής σε σχέση με τη τρέχουσα φάση της διαδικασίας της καινοτομίας;
  • Ποιες από αυτές τις ικανότητες και τους πόρους που μπορεί να χρησιμοποιήσει εσωτερικά η ΜΜΕ;
  • Ποιες από αυτές τις ικανότητες και τους πόρους λείπουν οι ΜΜΕ που μπορούν να παρέχονται εξωτερικά από εταίρους και άλλους τρίτους;
  • Η διαδικασία αυτή πρέπει να επαναληφθεί για τις μελλοντικές στρατηγικές προκλήσεις στη διαδικασία της καινοτομίας. Στο τελευταίο μέρος του Εργαστηρίου Καινοτομίας και αφού η επιχείρηση θα εντοπίσει τα κενά των ικανοτήτων και των πόρων, θα πρέπει να εντοπίσει τις συνεργασίες ανοιχτής καινοτομίας που θα καλύψουν τις ελλείψεις αυτές και να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις αντίστοιχες δραστηριότητές. 

Αυτές περιλαμβάνουν δραστηριότητες όπως :

  • Εύρεση του σωστού εταίρου που θα μπορούσε να καλύψει ικανοποιητικά τα εντοπισμένα κενά σε προσόντα, τεχνολογικές δεξιότητες ή πόρους.
  • Προετοιμασία της εταιρείας να ασχοληθεί αποτελεσματικά με τις συνεργατικές δραστηριότητες (δραστηριότητες ανοιχτής καινοτομίας).
  • Συνεργασία με τον εταίρο (ή εταίρους) για να εξασφαλιστεί το αποτέλεσμα καθώς και για να εξασφαλίσει η επιχείρηση ένα σημαντικό μερίδιο των οφελών που θα προκύψουν.
  • Αντιμετώπιση τυχόν εντάσεων ή συγκρούσεων που ενδέχεται να εμφανιστούν στη διαδικασία συνεργασίας (ανοιχτής καινοτομίας).
  • Συνεργασία με το πλήθος (crowd) για να αντλήσει η επιχείρηση ιδέες, τεχνογνωσία ή και κοινωνική αποδοχή.
  • Να αποκατασταθούν οι αποτυχίες της διαδικασίας ανοιχτής καινοτομίας και να αναπτυχθεί η ανθεκτικότητα στην διατήρηση των δραστηριοτήτων ανοιχτής καινοτομίας.

Ένας ειδικά σχεδιασμένος καμβάς καλύπτει όλες τις παραπάνω πτυχές της μεθοδολογίας INSPIRE. Ο καμβάς είναι εύκολος στην κατανόηση και απλός στη χρήση, επιτρέποντας την χρήση από τις επιχείρησεις και / ή τους μεσάζοντες που συνεργάζονται μαζί τους. Ο καμβάς περιλαμβάνει, πρώτον, τον προσδιορισμό του σημερινού σταδίου ανάπτυξης του έργου καινοτομίας και, κατά συνέπεια, τον προσδιορισμό των σημερινών και των μελλοντικών στρατηγικών προκλήσεων. Δεύτερον, τον εντοπισμό των ελλείψεων πόρων και δεξιοτήτων επομένως την επιλογή των απαιτούμενων εταιρικών σχέσεων και άλλων δραστηριοτήτων της ανοιχτής καινοτομίας και τέλος τον προγραμματισμό και την υλοποίηση των δραστηριοτήτων της ανοιχτής καινοτομίας για την αντιμετώπιση των εντοπισμένων κενών. Ο καμβάς περιλαμβάνει επίσης τον καθορισμό ενός αριθμού βασικών δεικτών απόδοσης ως στόχων για το αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων της ανοιχτής καινοτομίας καθώς και για την οικονομική ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο του εργαστηρίου  περιλαμβάνεται επίσης ένα εκπαιδευτικό βίντεο για την κατάρτιση των συμμετεχόντων σχετικά με τον τρόπο χρήσης του καμβά.

5. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Το Εργαστήρια Ανοικτής Καινοτομίας υλοποιούνται σε ομάδες 15 συμμετεχόντων. Κάθε ομάδα μετέχει σε 3 εργαστήρια που υλοποιούνται δια ζώσης ή εξ αποστάσεως. Τα δύο πρώτα εργαστήρια υλοποιούνται εντός ενός μηνός από την αρχική συνάντηση της ομάδας και το τρίτο απέχει τουλάχιστον ένα μήνα από το δεύτερο εργαστήριο. Κάθε εργαστήριο έχει διάρκεια 3 ωρών.

6. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

  • Επισκόπηση της μεθοδολογίας INSPIRE στο πλαίσιο του έργου CHOICE
  • Ανοικτή Καινοτομία για τις ΜικροΜεσαίες Επιχειρήσεις
  • Η μεθοδολογία INSPIRE
  • Εισαγωγή στο INSPIRE Canvas A
  • Πιλοτική εφαρμογή Canvas A
  • Ανάπτυξη του δικού σας Canvas Α
  • Ερωτήσεις για το Canvas Α
  • Ερωτήσεις & Απαντήσεις
  • Αξιολόγηση Ικανοτήτων / Ετοιμότητας Ανοικτής Καινοτομίας
  • Εισαγωγή στην πλατφόρμα INSPIRE
  • Σκέψεις πάνω στο προηγούμενο εργαστήριο της ομάδας (Masterclass 1)
  • Αποτελέσματα Αξιολόγησης Ωριμότητας / Ετοιμότητας Ανοικτής Καινοτομίας & Προσαρμογή του Canvas Α
  • Εισαγωγή στο INSPIRE Canvas Β
  • Πιλοτική εφαρμογή Canvas Β
  • Ανάπτυξη του δικού σας Canvas Β
  • Σχέδιο Δράσης με βάση τη μεθοδολογία INSPIRE
  • Επόμενα βήματα και ερωτήσεις
  • Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης

  • Παρουσίαση Σχεδίου Δράσης από τις συμμετέχουσες ΜΜΕ
  • Ανατροφοδότηση/ feedback επί του σχεδίου από τις υπόλοιπες συμμετέχουσες ΜΜΕ
  • Closing up – Συμπεράσματα